نرم افزار تعمیر و نگهداری ماشینآلات چیست؟
ماشینآلات یکی از مهمترین داراییهای هر مجموعه صنعتی، تولیدی، معدنی و عمرانی هستند. خرابی یک ماشینآلات مهم میتواند باعث توقف خط تولید، کاهش بهرهوری، افزایش هزینههای تعمیراتی و حتی ایجاد اختلال در برنامه کاری مجموعه شود.
به همین دلیل، نگهداری ماشینآلات نباید تنها زمانی انجام شود که دستگاه خراب شده است. تعمیرات پیشگیرانه، سرویسهای دورهای، ثبت سوابق خرابی و کنترل دستورکارهای تعمیراتی از مهمترین بخشهای مدیریت ماشینآلات هستند.
در مجموعههایی که تعداد ماشینآلات زیاد است، مدیریت این اطلاعات با روشهای دستی و فایلهای Excel دشوار میشود. در این شرایط استفاده از نرم افزار تعمیر و نگهداری ماشینآلات یا CMMS میتواند فرآیند نگهداری و تعمیرات را ساختاریافته و قابل کنترل کند.
نرم افزار تعمیر و نگهداری ماشینآلات سیستمی برای ثبت، برنامهریزی، اجرا و کنترل فعالیتهای نگهداری و تعمیرات ماشینآلات است.
در این نرم افزار میتوان برای هر ماشین یک پرونده ایجاد کرد و اطلاعات مختلف آن را در طول زمان ثبت کرد.
برای مثال:
- مشخصات ماشین
- کد ماشین
- مدل و سازنده
- شماره سریال
- محل استقرار
- وضعیت ماشین
- تاریخچه خرابیها
- تعمیرات انجامشده
- سرویسهای دورهای
- قطعات تعویضشده
- ساعات کارکرد
- هزینه تعمیرات
- تکنسین یا تیم تعمیراتی
با جمعآوری این اطلاعات، مدیر تعمیرات میتواند وضعیت ماشینآلات را دقیقتر بررسی کند.
چرا نگهداری ماشینآلات اهمیت دارد؟
هر ماشینآلاتی که در یک مجموعه صنعتی مورد استفاده قرار میگیرد، دارای عمر مفید و برنامه نگهداری مشخصی است.
عدم توجه به سرویس و نگهداری میتواند باعث مشکلاتی مانند موارد زیر شود:
- خرابی ناگهانی ماشین
- توقف تولید
- افزایش هزینه تعمیر
- مصرف بیشتر قطعات
- کاهش عمر مفید تجهیزات
- افزایش زمان تعمیر
- کاهش بهرهوری
- ایجاد مشکل در برنامه تولید
برای مثال اگر یک دستگاه تولیدی به دلیل عدم تعویض بهموقع یک قطعه دچار خرابی شود، ممکن است هزینه تعمیر آن بسیار بیشتر از هزینه یک سرویس دورهای ساده باشد.
بنابراین هدف اصلی نگهداری و تعمیرات این است که قبل از تبدیل یک مشکل کوچک به خرابی بزرگ، اقدام لازم انجام شود.
تعمیرات پیشگیرانه ماشینآلات چیست؟
تعمیرات پیشگیرانه یا Preventive Maintenance | PM به فعالیتهایی گفته میشود که بهصورت برنامهریزیشده و قبل از خرابی ماشین انجام میشوند.
برای مثال میتوان برای یک ماشین برنامه زیر را تعریف کرد:
| فعالیت | دوره انجام |
|---|---|
| بررسی روغن | روزانه |
| بازدید تسمهها | هفتگی |
| سرویس موتور | ماهانه |
| تعویض فیلتر | هر ۵۰۰ ساعت |
| سرویس کامل | هر ۱۰۰۰ ساعت |
در یک نرم افزار CMMS، این برنامهها ثبت شده و فعالیتهای تعمیراتی بر اساس برنامه تعریفشده مدیریت میشوند.
مدیریت خرابی ماشینآلات
تمام تعمیرات ماشینآلات از قبل قابل پیشبینی نیستند.
گاهی یک دستگاه بهصورت ناگهانی دچار خرابی میشود.
در چنین شرایطی فرآیند میتواند به شکل زیر باشد:
ثبت خرابی → بررسی درخواست → ایجاد دستورکار → تخصیص تکنسین → عیبیابی → تعمیر → ثبت قطعات → ثبت زمان تعمیر → بستن دستورکار
ثبت این فرآیند باعث میشود اطلاعات خرابی از بین نرود.
در مراجعات بعدی نیز میتوان بررسی کرد که ماشین قبلاً چه مشکلاتی داشته و چه تعمیراتی روی آن انجام شده است.
پرونده تعمیراتی ماشینآلات
یکی از قابلیتهای مهم نرم افزار تعمیر و نگهداری، ایجاد پرونده تعمیراتی برای هر ماشین است.
برای مثال با ورود به پرونده یک دستگاه میتوان اطلاعات زیر را مشاهده کرد:
ماشین: دستگاه CNC شماره ۲
سوابق:
- تعویض بلبرینگ
- سرویس موتور
- تعویض روغن
- تعمیر سیستم هیدرولیک
- تعویض فیلتر
- خرابی سنسور
این اطلاعات به مرور زمان یک تاریخچه کامل از عملکرد ماشین ایجاد میکند.
مدیریت دستورکار تعمیرات ماشینآلات
دستورکار یکی از مهمترین اجزای سیستم تعمیر و نگهداری است.
هر فعالیت تعمیراتی میتواند به یک دستورکار تبدیل شود.
در دستورکار میتوان موارد زیر را مشخص کرد:
- ماشین
- نوع فعالیت
- شرح خرابی
- اولویت
- تکنسین
- تاریخ شروع
- تاریخ پایان
- مدت تعمیر
- قطعات مصرفی
- علت خرابی
- اقدامات انجامشده
- وضعیت دستورکار
در نتیجه مدیر نت میتواند در هر لحظه وضعیت فعالیتهای تعمیراتی را بررسی کند.
مدیریت سرویسهای دورهای ماشینآلات
هر ماشین بر اساس نوع، سازنده، میزان کارکرد و شرایط استفاده نیاز به سرویسهای مختلفی دارد.
برای مثال:
ماشینآلات تولیدی
- بازدید موتور
- بررسی سیستم انتقال قدرت
- بررسی روغن
- بررسی تسمهها
- بررسی سیستم برق
ماشینآلات معدنی
- سرویس موتور
- بررسی سیستم هیدرولیک
- بررسی لاستیکها
- بررسی سیستم انتقال قدرت
- تعویض روغن و فیلتر
ماشینآلات عمرانی
- سرویس موتور
- بررسی هیدرولیک
- بررسی سیستم ترمز
- بررسی شیلنگها
- بررسی قطعات مکانیکی
نرم افزار تعمیر و نگهداری میتواند این فعالیتها را بر اساس زمان یا کارکرد ماشین مدیریت کند.
تعمیرات بر اساس کارکرد ماشین
همه تعمیرات را نمیتوان بر اساس تاریخ انجام داد.
برخی ماشینآلات بر اساس میزان کارکرد نیاز به سرویس دارند.
برای مثال:
سرویس اول: ۲۵۰ ساعت
سرویس دوم: ۵۰۰ ساعت
سرویس سوم: ۱۰۰۰ ساعت
در این حالت، ثبت میزان کارکرد ماشین در نرم افزار میتواند به برنامهریزی دقیقتر سرویسها کمک کند.
این قابلیت برای ماشینآلاتی که ساعات کارکرد اهمیت زیادی دارد، بسیار کاربردی است.
مدیریت قطعات یدکی ماشینآلات
یکی از مشکلات رایج در تعمیرات این است که ماشین خراب میشود اما قطعه موردنیاز برای تعمیر در دسترس نیست.
در نتیجه حتی اگر تکنسین آماده تعمیر باشد، ماشین برای مدت بیشتری متوقف خواهد ماند.
با ثبت قطعات مصرفی تعمیرات میتوان مشخص کرد:
- هر ماشین چه قطعاتی مصرف کرده است؟
- کدام قطعات بیشترین مصرف را دارند؟
- هزینه قطعات هر ماشین چقدر بوده؟
- چه قطعاتی برای تعمیرات آینده موردنیاز هستند؟
در یک ERP یکپارچه، این اطلاعات میتواند در ارتباط با انبار و خرید نیز مورد استفاده قرار گیرد.
هزینه تعمیرات ماشینآلات
هزینه تعمیر یک ماشین فقط هزینه دستمزد تکنسین نیست.
هزینه واقعی میتواند شامل موارد زیر باشد:
- قطعات یدکی
- دستمزد نیروی تعمیراتی
- خدمات پیمانکاری
- ابزار و تجهیزات
- روغن و مواد مصرفی
- هزینه توقف ماشین
- هزینه تعمیرات اضطراری
با ثبت اطلاعات تعمیرات، میتوان هزینههای مربوط به هر ماشین را در یک بازه زمانی بررسی کرد.
مثلاً میتوان متوجه شد:
ماشین A در یک سال گذشته بیش از ماشینهای مشابه هزینه تعمیراتی داشته است.
این اطلاعات میتواند در تصمیمگیری درباره تعمیر، نوسازی یا جایگزینی ماشین مؤثر باشد.
گزارشهای تعمیر و نگهداری ماشینآلات
یک نرم افزار حرفهای باید علاوه بر ثبت اطلاعات، امکان گزارشگیری از آنها را نیز فراهم کند.
برخی گزارشهای کاربردی عبارتاند از:
- گزارش خرابی ماشینآلات
- گزارش تعمیرات انجامشده
- گزارش PM
- گزارش دستورکارهای باز
- گزارش دستورکارهای تکمیلشده
- گزارش هزینه تعمیرات
- گزارش قطعات مصرفی
- گزارش زمان توقف
- گزارش عملکرد تکنسینها
- گزارش سوابق هر ماشین
این گزارشها به مدیران کمک میکنند تصمیمهای خود را بر اساس اطلاعات واقعی اتخاذ کنند.
MTBF و MTTR در مدیریت ماشینآلات
برای ارزیابی عملکرد ماشینآلات میتوان از شاخصهای نگهداری و تعمیرات استفاده کرد.
MTBF
MTBF یا Mean Time Between Failures میانگین زمان بین خرابیهای یک ماشین را نشان میدهد.
اگر فاصله بین خرابیها افزایش پیدا کند، میتواند نشانه بهبود قابلیت اطمینان ماشین باشد.
MTTR
MTTR یا Mean Time To Repair میانگین زمان موردنیاز برای تعمیر ماشین است.
کاهش MTTR معمولاً به معنای سریعتر شدن فرآیند تعمیر و کاهش زمان توقف ماشین است.
تفاوت نرم افزار تعمیرات ماشینآلات با Excel
در مجموعههای کوچک ممکن است مدیریت تعمیرات با Excel امکانپذیر باشد؛ اما با افزایش تعداد ماشینآلات، حجم اطلاعات و تعداد کاربران، مدیریت دستی دشوارتر میشود.
در Excel ممکن است:
- برنامههای PM فراموش شوند.
- اطلاعات بین چند فایل پراکنده شود.
- تاریخچه تعمیرات بهسختی پیدا شود.
- گزارشگیری زمان زیادی بگیرد.
- خطای ورود اطلاعات افزایش پیدا کند.
- ارتباط با انبار و خرید دشوار شود.
در مقابل، CMMS اطلاعات تعمیرات را به شکل ساختاریافته در یک سیستم متمرکز مدیریت میکند.
نرم افزار تعمیر و نگهداری ماشینآلات پرتو
نرم افزار تعمیر و نگهداری و مدیریت نت | CMMS پرتو برای مدیریت فرآیندهای نگهداری و تعمیرات تجهیزات و ماشینآلات طراحی شده است.
با استفاده از این ماژول میتوان فرآیندهایی مانند:
- مدیریت تجهیزات و ماشینآلات
- ثبت درخواست تعمیرات
- مدیریت دستورکار
- تعمیرات پیشگیرانه
- سرویسهای دورهای
- ثبت خرابی
- ثبت سوابق تعمیرات
- مدیریت فعالیتهای تعمیراتی
- ثبت قطعات مصرفی
- گزارشگیری
را مدیریت کرد.
قرار گرفتن ماژول تعمیر و نگهداری در ساختار ERP پرتو نیز این امکان را فراهم میکند که فرآیندهای نت در کنار سایر فرآیندهای سازمان مدیریت شوند.
برای مثال اطلاعات تعمیرات ماشینآلات میتواند در ارتباط با انبار، خرید، تولید، مالی و مدیریت ناوگان مورد استفاده قرار گیرد.
چه ماشینآلاتی را میتوان مدیریت کرد؟
نرم افزار تعمیر و نگهداری ماشینآلات میتواند برای انواع مختلف تجهیزات مورد استفاده قرار گیرد، از جمله:
ماشینآلات صنعتی
- دستگاههای تولید
- CNC
- کمپرسور
- پمپ
- ژنراتور
- تجهیزات خطوط تولید
ماشینآلات معدنی
- بیل مکانیکی
- لودر
- دامپتراک
- حفاری
- سنگشکن
- تجهیزات فرآوری
ماشینآلات عمرانی
- بیل مکانیکی
- لودر
- گریدر
- بولدوزر
- جرثقیل
- غلتک
تجهیزات و ماشینآلات سازمانی
هر مجموعهای که تعداد قابلتوجهی تجهیزات و ماشینآلات دارد، میتواند از سیستم مدیریت نگهداری و تعمیرات برای کنترل سوابق و فعالیتهای آنها استفاده کند.
مزایای نرم افزار تعمیر و نگهداری ماشینآلات
استفاده از نرم افزار CMMS میتواند به مجموعه کمک کند تا:
خرابیها را بهتر مدیریت کند
اطلاعات خرابی و تعمیرات در سیستم ثبت میشوند.
تعمیرات پیشگیرانه را برنامهریزی کند
سرویسهای دورهای و فعالیتهای PM ساختاریافتهتر مدیریت میشوند.
سوابق ماشینآلات را حفظ کند
تاریخچه تعمیرات هر ماشین در دسترس خواهد بود.
هزینه تعمیرات را کنترل کند
هزینه قطعات و فعالیتهای تعمیراتی قابل بررسی خواهد بود.
زمان توقف را کاهش دهد
با مدیریت بهتر فرآیند تعمیر و دسترسی سریعتر به اطلاعات، امکان کاهش زمان توقف فراهم میشود.
تصمیمگیری بهتری داشته باشد
اطلاعات تاریخی ماشینآلات میتواند برای تحلیل عملکرد و تصمیمگیری درباره تعمیر یا جایگزینی تجهیزات استفاده شود.
جمعبندی
ماشینآلات از مهمترین داراییهای مجموعههای صنعتی، تولیدی، معدنی و عمرانی هستند و خرابی آنها میتواند هزینههای قابلتوجهی به سازمان تحمیل کند.
به همین دلیل، نگهداری ماشینآلات باید از یک فرآیند واکنشی به یک فرآیند برنامهریزیشده و دادهمحور تبدیل شود.
نرم افزار تعمیر و نگهداری ماشینآلات با مدیریت تجهیزات، تعمیرات پیشگیرانه، سرویسهای دورهای، دستورکارها، خرابیها، قطعات مصرفی و سوابق تعمیراتی، ابزار مناسبی برای مدیریت فرآیند نت فراهم میکند.
نرم افزار تعمیر و نگهداری و مدیریت نت | CMMS پرتو نیز میتواند این فرآیندها را در ساختار ERP پرتو مدیریت کرده و امکان ارتباط اطلاعات تعمیرات با سایر بخشهای سازمان را فراهم کند.
برای آشنایی بیشتر با نرم افزار تعمیر و نگهداری پرتو:
02191096293
