چرا تعمیر و نگهداری دیگر فقط یک واحد فنی نیست؟
در بسیاری از کارخانهها، معادن، شرکتهای حملونقل، شهرداریها و سازمانهای صنعتی، تعمیر و نگهداری هنوز بهعنوان یک واحد مستقل از سایر بخشهای سازمان مدیریت میشود. واحد تعمیرات اطلاعات ماشینآلات را در یک نرم افزار نگهداری میکند، واحد حملونقل از یک نرم افزار GPS استفاده میکند، واحد تولید اطلاعات توقف دستگاهها را ثبت میکند و واحد مالی نیز هزینههای تعمیرات و قطعات یدکی را در سیستم دیگری نگهداری میکند.
مشکل از جایی شروع میشود که مدیر سازمان بخواهد یک سؤال ساده اما مهم بپرسد:
کدام خودرو، ماشینآلات یا تجهیز بیشترین هزینه تعمیرات را ایجاد کرده و این هزینه چه ارتباطی با میزان کارکرد آن داشته است؟
پاسخ به این سؤال زمانی دقیق خواهد بود که اطلاعات GPS، کارکرد، تعمیرات، نگهداری، مصرف قطعات، توقفات، مأموریتها و هزینهها در یک سیستم یکپارچه وجود داشته باشد.
اینجاست که مفهوم نرم افزار یکپارچه تعمیر و نگهداری و GPS اهمیت پیدا میکند.
راهکارهای مدرن ERP مانند پرتو میتوانند اطلاعات مدیریت ناوگان، تعمیر و نگهداری، تولید، انبار، خرید و سایر فرآیندهای سازمان را در یک ساختار یکپارچه قرار دهند.
نرم افزار یکپارچه تعمیر و نگهداری و GPS چیست؟
نرم افزار یکپارچه تعمیر و نگهداری و GPS سیستمی است که اطلاعات مربوط به موقعیت، مسیر، کارکرد و وضعیت ناوگان را با اطلاعات مربوط به تعمیرات، سرویسها، قطعات، خرابیها و سوابق نگهداری تجهیزات مرتبط میکند.
در یک سیستم سنتی ممکن است اطلاعات زیر در چند سیستم مختلف قرار داشته باشد:
- اطلاعات GPS خودرو
- کیلومتر کارکرد خودرو
- ساعت کار ماشینآلات
- سوابق تعمیرات
- برنامه سرویس دورهای
- قطعات مصرفشده
- هزینه تعمیرات
- درخواست تعمیر
- دستورکار تعمیراتی
- اطلاعات راننده
- اطلاعات مأموریت
- مصرف سوخت
- توقفات
- اطلاعات تجهیزات ثابت
- اطلاعات تولید
اما در یک نرم افزار یکپارچه، این اطلاعات میتوانند به یکدیگر متصل شوند.
برای مثال:
GPS → کارکرد خودرو → رسیدن به آستانه سرویس → ایجاد هشدار → ایجاد درخواست تعمیر → صدور Work Order → مصرف قطعات → ثبت هزینه → بهروزرسانی سابقه تجهیز
این همان نقطهای است که تفاوت میان یک نرم افزار GPS ساده و یک نرم افزار مدیریت تعمیر و نگهداری و GPS مشخص میشود.
سینک GPS و تعمیر و نگهداری چه کاربردی دارد؟
یکی از مهمترین قابلیتهای یکپارچهسازی، سینک GPS و تعمیر و نگهداری است.
فرض کنید یک کامیون باید هر ۱۰ هزار کیلومتر سرویس شود.
در یک سیستم سنتی، مسئول تعمیرات ممکن است مجبور باشد کیلومتر خودرو را بهصورت دستی دریافت کند.
اما اگر GPS به سیستم تعمیر و نگهداری متصل باشد، سیستم میتواند کارکرد واقعی خودرو را دریافت کرده و براساس آن برنامه تعمیراتی را مدیریت کند.
برای مثال:
خودرو شماره ۱۲۳
کارکرد آخرین سرویس: ۱۸۰,۰۰۰ کیلومتر
آستانه سرویس: ۱۹۰,۰۰۰ کیلومتر
کارکرد فعلی: ۱۸۷,۸۰۰ کیلومتر
سیستم میتواند قبل از رسیدن به موعد سرویس، هشدار ایجاد کند.
این فرآیند باعث میشود تعمیر و نگهداری از حالت واکنشی خارج شده و به سمت نگهداری پیشگیرانه و برنامهریزیشده حرکت کند.
تعمیر و نگهداری در کارخانهها
تعمیرنگهداری در کارخانهها فقط مربوط به خودروها نیست.
در یک کارخانه ممکن است صدها یا هزاران دارایی فیزیکی وجود داشته باشد؛ از خطوط تولید و موتورهای صنعتی گرفته تا کمپرسورها، پمپها، تابلوهای برق، دیگهای بخار، سیستمهای سرمایشی و تجهیزات انتقال مواد.
به همین دلیل نرم افزار تعمیر و نگهداری کارخانه باید بتواند دو گروه اصلی دارایی را مدیریت کند:
۱. تجهیزات متحرک
مانند:
- لیفتراک
- کامیون
- خودروهای سازمانی
- ماشینآلات متحرک
- تجهیزات حملونقل
- ماشینآلات پروژه
۲. تجهیزات ثابت
مانند:
- موتورهای صنعتی
- پمپها
- کمپرسورها
- ژنراتورها
- دیگهای بخار
- خطوط تولید
- نوار نقاله
- تجهیزات برق
- تجهیزات تأسیسات
- سیستمهای سرمایش و تهویه
در اینجا مفهوم تعمیرنگهداری در تجهیزات ثابت اهمیت زیادی پیدا میکند.
برای تجهیزات ثابت معمولاً GPS کاربرد مستقیم ندارد، اما اطلاعات GPS ناوگان میتواند در کنار اطلاعات CMMS/APM قرار گیرد تا سازمان بتواند تمام داراییهای خود را در یک ساختار واحد مدیریت کند.
تعمیر و نگهداری در کارخانههای لبنی و صنایع غذایی
کارخانههای لبنی و صنایع غذایی به دلیل حساسیت فرآیند تولید، نیاز بسیار زیادی به برنامهریزی دقیق تعمیرات و نگهداری دارند.
خرابی یک تجهیز در خط تولید میتواند باعث توقف تولید، ضایعات مواد اولیه، کاهش ظرفیت تولید و افزایش هزینه شود.
در این صنایع تجهیزاتی مانند موارد زیر اهمیت زیادی دارند:
- دستگاههای پرکن
- دستگاههای بستهبندی
- پاستوریزاتورها
- مخازن
- پمپها
- کمپرسورها
- سیستمهای سرمایشی
- سردخانهها
- نوار نقالهها
- تجهیزات انتقال مواد
- تجهیزات تأسیسات
- دیگهای بخار
یک نرم افزار تعمیر و نگهداری صنعتی میتواند برای هر تجهیز، برنامه PM، سوابق خرابی، قطعات مصرفی، تکنسین، دستورکار و هزینه تعمیرات را ثبت کند.
در کنار آن، ناوگان حمل مواد اولیه و محصولات نیز میتواند توسط GPS ناوگان مدیریت شود.
در نتیجه کارخانه میتواند مدیریت تولید، تعمیرات، انبار، ناوگان و داراییها را در یک بستر ERP دنبال کند.
نگهداری و تعمیرات معدن؛ چرا GPS و CMMS باید به هم متصل باشند؟
صنعت معدن یکی از مهمترین حوزههایی است که در آن ترکیب GPS و تعمیر و نگهداری ارزش بسیار بالایی ایجاد میکند.
ماشینآلات معدنی معمولاً گرانقیمت هستند و هزینه توقف آنها نیز بسیار بالا است.
نمونه تجهیزات یک معدن عبارتاند از:
- کامیونهای معدنی
- بیل مکانیکی
- لودر
- بولدوزر
- گریدر
- حفاری
- ماشینآلات حمل مواد
- تجهیزات کارخانه فرآوری
- نوار نقاله
- سنگشکن
- سرند
- پمپها
- تجهیزات ثابت کارخانه
در این محیط، GPS میتواند اطلاعات موقعیت و کارکرد ماشینآلات متحرک را فراهم کند و نرم افزار تعمیر و نگهداری میتواند این اطلاعات را به سوابق تعمیرات متصل کند.
برای مثال:
لودر → GPS → میزان کارکرد → برنامه PM → درخواست سرویس → Work Order → قطعات مصرفی → هزینه تعمیر → سابقه تجهیز
به این ترتیب، مدیر معدن میتواند علاوه بر اینکه بداند ماشینآلات در کجا قرار دارند، بداند:
- هر ماشین چقدر کار کرده است؟
- آخرین سرویس چه زمانی بوده است؟
- سرویس بعدی چه زمانی است؟
- چه خرابیهایی داشته است؟
- چه مقدار قطعه مصرف کرده است؟
- هزینه تعمیرات آن چقدر بوده است؟
- کدام ماشین بیشترین توقف را داشته است؟
- کدام تجهیز بیشترین هزینه تعمیراتی را ایجاد کرده است؟
این همان تفاوت میان GPS ساده و مدیریت هوشمند دارایی و تعمیرات است.
نرم افزار GPS و تعمیرنگهداری برای شهرداریها
شهرداریها نیز یکی از حوزههای مهم استفاده از GPS و تعمیر و نگهداری هستند.
ناوگان شهرداری ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- خودروهای حمل زباله
- ماشینآلات عمرانی
- خودروهای خدمات شهری
- ماشینآلات فضای سبز
- خودروهای آتشنشانی
- خودروهای حملونقل
- ماشینآلات برفروبی
- خودروهای نظافت شهری
- تجهیزات پروژههای عمرانی
در چنین سازمانی، تنها دانستن موقعیت خودرو کافی نیست.
مدیر باید بتواند ارتباط میان موقعیت، کارکرد، مأموریت، سوخت، تعمیرات و هزینههای خودرو را مشاهده کند.
به همین دلیل، استفاده از نرم افزار مدیریت ناوگان GPS در کنار نرم افزار تعمیر و نگهداری میتواند دید مدیریتی بسیار کاملتری ایجاد کند.
نرم افزار مدیریت تعمیرنگهداری و GPS چه تفاوتی با نرم افزار GPS دارد؟
یک نرم افزار GPS معمولاً روی مواردی مانند موارد زیر تمرکز دارد:
- موقعیت لحظهای
- مسیر حرکت
- توقفات
- سرعت
- مسافت
- گزارش سفر
- تاریخچه مسیر
اما یک نرم افزار مدیریت تعمیر و نگهداری وظایف دیگری دارد:
- مدیریت تجهیزات
- برنامه PM
- ثبت خرابی
- درخواست تعمیر
- Work Order
- مدیریت تکنسین
- مدیریت قطعات
- مدیریت سوابق تعمیرات
- هزینه تعمیرات
- MTBF
- MTTR
- مدیریت سرویسهای دورهای
بنابراین ترکیب این دو سیستم میتواند اطلاعات بسیار ارزشمندتری ایجاد کند.
GPS میگوید:
تجهیز کجاست و چقدر کار کرده است؟
نرم افزار تعمیر و نگهداری میگوید:
تجهیز چه وضعیتی دارد و چه زمانی باید تعمیر یا سرویس شود؟
ERP میگوید:
این تعمیر چه هزینهای برای سازمان داشته و چه ارتباطی با انبار، خرید، مالی، تولید و عملیات دارد؟
این سه لایه در کنار یکدیگر، یک معماری کامل برای مدیریت داراییهای سازمان ایجاد میکنند.
کاربرد تعمیر و نگهداری در مدیریت داراییهای سازمان
تعمیر و نگهداری فقط برای جلوگیری از خرابی نیست.
هدف اصلی، افزایش قابلیت اطمینان، دسترسپذیری و عمر مفید داراییها و کاهش هزینههای ناشی از خرابی است.
برخی از مهمترین کاربردهای تعمیر و نگهداری عبارتاند از:
- کاهش توقفات تولید
- کاهش خرابیهای ناگهانی
- افزایش عمر تجهیزات
- مدیریت سرویسهای دورهای
- کنترل هزینه تعمیرات
- مدیریت قطعات یدکی
- افزایش بهرهوری نیروی تعمیرات
- ثبت سوابق تجهیزات
- تحلیل خرابیها
- محاسبه MTBF
- محاسبه MTTR
- شناسایی تجهیزات پرهزینه
- برنامهریزی تعمیرات پیشگیرانه
- مدیریت تعمیرات اضطراری
- کنترل عملکرد پیمانکاران تعمیراتی
تعمیرات پیشگیرانه یا PM چیست؟
در تعمیرات سنتی معمولاً سازمان پس از خراب شدن تجهیز اقدام به تعمیر آن میکند.
این مدل را میتوان تعمیرات واکنشی دانست.
اما در مدل PM یا Preventive Maintenance، تعمیر و سرویس پیش از خرابی برنامهریزی میشود.
برای مثال:
- تعویض روغن هر ۱۰ هزار کیلومتر
- سرویس کمپرسور هر ۱۰۰۰ ساعت کار
- بازدید دورهای موتور
- تعویض فیلتر
- بررسی سیستم برق
- سرویس سیستم هیدرولیک
وقتی GPS یا اطلاعات کارکرد به سیستم تعمیر و نگهداری متصل شود، امکان ایجاد برنامههای PM مبتنی بر کارکرد واقعی نیز فراهم میشود.
از تعمیر و نگهداری رایگان تا نرم افزار حرفهای سازمانی
یکی از عباراتی که بسیاری از مدیران هنگام جستجو در اینترنت استفاده میکنند، عبارتهایی مانند:
تعمیرنگهداری رایگان
یا:
است.
نسخههای رایگان ممکن است برای مجموعههای کوچک یا بررسی اولیه مناسب باشند، اما زمانی که تعداد تجهیزات، کاربران، قطعات، دستورکارها و فرآیندهای سازمان افزایش پیدا میکند، نیاز به یک سیستم سازمانی جدیتر مشخص میشود.
یک نرم افزار حرفهای تعمیر و نگهداری باید بتواند با سایر بخشهای سازمان نیز ارتباط داشته باشد.
برای مثال:
تعمیرات ↔ انبار ↔ خرید ↔ مالی ↔ تولید ↔ ناوگان ↔ GPS
این همان مزیتی است که استفاده از یک ERP یکپارچه در مقایسه با استفاده از چند نرم افزار مستقل ایجاد میکند.
جی پی اس پرتو و مدیریت ناوگان
جی پی اس پرتو میتواند بهعنوان بخشی از معماری یکپارچه مدیریت ناوگان و داراییهای سازمان مورد استفاده قرار گیرد.
در یک ساختار یکپارچه، اطلاعات GPS ناوگان میتواند در کنار اطلاعات تعمیر و نگهداری قرار گیرد تا مدیران بتوانند وضعیت خودروها و ماشینآلات را از یک پنل مدیریتی بررسی کنند.
برای مثال، مدیر میتواند یک خودرو را انتخاب کرده و اطلاعاتی مانند:
- موقعیت فعلی
- مسیرهای طیشده
- میزان کارکرد
- سوابق تعمیرات
- سرویس بعدی
- خرابیهای قبلی
- هزینه تعمیرات
- قطعات مصرفشده
را در یک ساختار واحد مشاهده کند.
این رویکرد باعث میشود GPS از یک ابزار صرفاً مکانیابی به یک ابزار مدیریتی برای مدیریت دارایی و ناوگان تبدیل شود.
نرم افزار جی پی اس پرتو در کنار ERP
یکی از مزایای قرار گرفتن GPS در معماری ERP این است که اطلاعات ناوگان تنها در یک نقشه باقی نمیماند.
برای مثال اطلاعات یک خودرو میتواند به بخشهای مختلف سازمان متصل شود:
GPS
↓
مدیریت ناوگان
↓
↓
انبار قطعات
↓
خرید
↓
مالی و هزینهها
↓
گزارشهای مدیریتی ERP
در چنین ساختاری، مدیر میتواند هزینه واقعی مالکیت و بهرهبرداری از هر خودرو یا تجهیز را بهتر تحلیل کند.
نرم افزار یکپارچه تعمیرنگهداری برای کارخانه، معدن و سازمان
یک سازمان بزرگ معمولاً تنها یک نوع دارایی ندارد.
ممکن است همزمان دارای:
- تجهیزات ثابت
- ماشینآلات متحرک
- خودرو
- خطوط تولید
- تأسیسات
- تجهیزات عمرانی
- ناوگان حملونقل
باشد.
بنابراین استفاده از چند سیستم مستقل میتواند باعث ایجاد جزیرههای اطلاعاتی شود.
یک نرم افزار یکپارچه تعمیرنگهداری میتواند همه این داراییها را در یک ساختار مدیریت کند.
در این مدل، برای هر دارایی میتوان اطلاعاتی مانند موارد زیر را نگهداری کرد:
مشخصات تجهیز → محل استقرار → وضعیت → کارکرد → برنامه PM → خرابیها → دستورکارها → قطعات → هزینهها → سوابق تعمیرات
APM، CMMS و ERP چه ارتباطی با یکدیگر دارند؟
برای مدیریت حرفهای داراییها باید میان این مفاهیم تفاوت قائل شد.
CMMS
تمرکز اصلی CMMS بر تعمیر و نگهداری است.
مانند:
- PM
- Work Order
- درخواست تعمیر
- تجهیزات
- قطعات
- سوابق تعمیرات
APM
APM یا مدیریت عملکرد دارایی، دید گستردهتری نسبت به دارایی دارد و به موضوعاتی مانند:
- عملکرد تجهیز
- ریسک
- قابلیت اطمینان
- تحلیل خرابی
- هزینه چرخه عمر
- تصمیمگیری درباره دارایی
میپردازد.
ERP
ERP لایه گستردهتری از سازمان را پوشش میدهد و میتواند تعمیر و نگهداری را به:
- مالی
- انبار
- خرید
- فروش
- تولید
- منابع انسانی
- پروژه
- ناوگان
متصل کند.
بنابراین یک معماری قدرتمند میتواند از ترکیب ERP + CMMS/APM + GPS تشکیل شود.
چه سازمانهایی به نرم افزار GPS و تعمیر و نگهداری نیاز دارند؟
این راهکار تنها برای یک صنعت خاص نیست.
کارخانهها
برای مدیریت خطوط تولید، تجهیزات ثابت، لیفتراکها، خودروها و تأسیسات.
کارخانههای لبنی و غذایی
برای مدیریت تجهیزات تولید، سردخانه، کمپرسورها، پمپها، خطوط بستهبندی و ناوگان حمل.
معادن
برای مدیریت کامیونها، لودرها، بیلها، ماشینآلات معدنی و تجهیزات کارخانه فرآوری.
شهرداریها
برای مدیریت ناوگان خدمات شهری، ماشینآلات عمرانی، خودروهای حمل زباله و تجهیزات.
شرکتهای حملونقل
برای ترکیب GPS، مدیریت ناوگان، سرویس خودرو و تعمیرات.
شرکتهای پیمانکاری
برای مدیریت ماشینآلات پروژه، تجهیزات و خودروهای عملیاتی.
شرکتهای عمرانی
برای مدیریت ماشینآلات سنگین و برنامه تعمیرات آنها.
صنایع تولیدی
برای کاهش توقف خطوط تولید و مدیریت داراییهای فیزیکی.
مزایای اتصال GPS به تعمیر و نگهداری
مهمترین مزایای این یکپارچهسازی عبارتاند از:
- کاهش تعمیرات اضطراری
- افزایش دقت برنامه PM
- حذف ثبت دستی کارکرد خودرو
- افزایش عمر ماشینآلات
- کاهش توقفات
- کنترل بهتر هزینه تعمیرات
- مدیریت بهتر قطعات یدکی
- شناسایی تجهیزات پرهزینه
- افزایش بهرهوری ناوگان
- ایجاد دید یکپارچه برای مدیران
- دسترسی به سوابق کامل تجهیزات
- ارتباط تعمیرات با عملیات واقعی تجهیز
آینده تعمیر و نگهداری؛ از ثبت خرابی تا پیشبینی خرابی
نسل جدید نرم افزارهای تعمیر و نگهداری تنها برای ثبت خرابی ساخته نمیشوند.
هدف این سیستمها حرکت از:
ثبت خرابی
به:
تحلیل خرابی
و سپس:
پیشبینی خرابی
است.
در آینده، اطلاعاتی مانند:
- کارکرد تجهیز
- تعداد خرابیها
- زمان بین خرابیها
- هزینه تعمیرات
- نوع خرابی
- سابقه سرویس
- شرایط بهرهبرداری
- اطلاعات GPS
- اطلاعات عملیاتی
میتوانند برای تحلیل قابلیت اطمینان تجهیزات مورد استفاده قرار گیرند.
در این مرحله، سیستم میتواند به مدیر کمک کند تا بداند کدام دارایی بیشترین ریسک خرابی یا بیشترین هزینه نگهداری را دارد.
چرا یکپارچهسازی به جای استفاده از چند نرم افزار جداگانه؟
استفاده از یک نرم افزار برای GPS، یک نرم افزار برای تعمیرات، یک نرم افزار برای انبار و یک نرم افزار برای مالی، ممکن است در ابتدا ساده به نظر برسد.
اما در سازمانهای بزرگ، این ساختار مشکلاتی ایجاد میکند:
- ورود چندباره اطلاعات
- اختلاف دادهها
- نبود اطلاعات لحظهای
- دشواری گزارشگیری
- عدم ارتباط هزینه تعمیرات با دارایی
- عدم ارتباط GPS با تعمیرات
- افزایش هزینه نگهداری نرم افزارها
در مقابل، یک ERP یکپارچه میتواند اطلاعات را میان ماژولها به گردش درآورد.
برای مثال وقتی یک خودرو برای تعمیر وارد کارگاه میشود:
GPS → ورود خودرو
↓
ناوگان → ثبت وضعیت
↓
تعمیرات → ایجاد دستورکار
↓
انبار → تحویل قطعات
↓
تعمیرات → ثبت عملیات
↓
مالی → ثبت هزینه
↓
ERP → گزارش مدیریتی
این زنجیره اطلاعاتی، ارزش اصلی یک سیستم یکپارچه سازمانی است.
جمعبندی
مدیریت تعمیر و نگهداری در سازمانهای امروزی دیگر محدود به ثبت خرابی و صدور دستورکار نیست.
در کارخانهها، معادن، شهرداریها، شرکتهای حملونقل و سازمانهای بزرگ، مدیران نیاز دارند اطلاعات دارایی، تجهیزات، ماشینآلات، GPS، کارکرد، تعمیرات، قطعات و هزینهها را در کنار یکدیگر مشاهده کنند.
به همین دلیل، ترکیب نرم افزار GPS و تعمیر و نگهداری میتواند یکی از مهمترین گامها برای ایجاد یک سیستم مدیریت دارایی یکپارچه باشد.
در این ساختار، GPS اطلاعات مربوط به حرکت و کارکرد تجهیزات متحرک را فراهم میکند، سیستم تعمیر و نگهداری وضعیت سرویس و تعمیرات را مدیریت میکند و ERP ارتباط این اطلاعات را با انبار، خرید، مالی، تولید و سایر فرآیندهای سازمان برقرار میسازد.
پرتو ERP با نگاه یکپارچه به فرآیندهای سازمانی، میتواند بستری برای اتصال مدیریت ناوگان، GPS، تعمیر و نگهداری و سایر فرآیندهای سازمان ایجاد کند؛ رویکردی که برای کارخانهها، صنایع غذایی و لبنی، معادن، شهرداریها، شرکتهای پیمانکاری و مجموعههای دارای ناوگان و تجهیزات متعدد، اهمیت ویژهای دارد.
