نرم افزار APM چیست؟
در بسیاری از کارخانهها، معادن، شرکتهای حملونقل، صنایع تولیدی، شهرداریها و سازمانهایی که تعداد زیادی ماشینآلات و تجهیزات در اختیار دارند، یک سؤال مهم وجود دارد:
چگونه میتوان قبل از خرابی جدی یک تجهیز، احتمال خرابی و ریسک آن را شناسایی کرد؟
اینجاست که مفهوم APM یا Asset Performance Management مطرح میشود.
APM مخفف Asset Performance Management و به معنی مدیریت عملکرد دارایی است.
نرم افزار APM با تمرکز بر سلامت، عملکرد، قابلیت اطمینان، ریسک و وضعیت داراییهای فیزیکی به سازمان کمک میکند تصمیمهای دقیقتری درباره تعمیر، نگهداری، بهرهبرداری و حتی جایگزینی تجهیزات بگیرد.
به بیان ساده:
CMMS بیشتر میپرسد: چه کاری برای تعمیر و نگهداری باید انجام شود؟
اما:
APM میپرسد: کدام دارایی در معرض مشکل است، چرا این دارایی مهم است و چه اقدامی بیشترین ارزش را برای سازمان ایجاد میکند؟
APM در صنایع داراییمحور مانند تولید، معدن، حملونقل، انرژی و زیرساخت اهمیت ویژهای دارد و هدف آن حرکت از تعمیرات صرفاً واکنشی به مدیریت پیشگیرانه و مبتنی بر داده است.
چرا APM در تعمیر و نگهداری اهمیت دارد؟
تعمیر و نگهداری سنتی معمولاً زمانی وارد عمل میشود که یک تجهیز خراب شده است.
برای مثال:
یک پمپ خراب میشود.
سپس:
- درخواست تعمیر ثبت میشود.
- تکنسین اعزام میشود.
- قطعه موردنیاز پیدا میشود.
- تعمیر انجام میشود.
- هزینه ثبت میشود.
- تجهیز دوباره وارد مدار میشود.
این فرآیند ضروری است، اما یک مشکل بزرگ دارد:
تعمیر پس از خرابی اتفاق افتاده است.
APM تلاش میکند اطلاعات مختلف دارایی را کنار یکدیگر قرار دهد تا سازمان بتواند قبل از وقوع خرابی جدی، ریسک و وضعیت تجهیز را بهتر ارزیابی کند.
این اطلاعات میتواند شامل موارد زیر باشد:
- سابقه تعمیرات
- تعداد خرابیها
- زمان تعمیر
- هزینه تعمیرات
- میزان کارکرد
- توقفات
- شرایط بهرهبرداری
- بحرانی بودن تجهیز
- اطلاعات عملکردی
- دادههای سنسورها
- اطلاعات GPS برای داراییهای متحرک
- سوابق PM
- MTBF
- MTTR
- OEE
- هزینه قطعات
- سوابق Work Order
در سیستمهای APM مدرن، تحلیل داده، پایش وضعیت، مدلهای ریسک و تحلیلهای پیشبینانه برای بهبود قابلیت اطمینان دارایی استفاده میشوند.
APM در تعمیر و نگهداری چه کاربردی دارد؟
یکی از مهمترین کاربردهای APM، ایجاد یک لایه هوشمند روی فرآیندهای تعمیر و نگهداری است.
در یک سیستم ساده تعمیر و نگهداری ممکن است بدانیم:
این تجهیز در سه ماه گذشته ۵ بار تعمیر شده است.
اما APM تلاش میکند سؤالهای عمیقتری را پاسخ دهد:
- چرا این تجهیز مرتب خراب میشود؟
- آیا این تجهیز یک دارایی بحرانی است؟
- هزینه خرابی آن چقدر است؟
- احتمال خرابی مجدد چقدر است؟
- کدام تجهیز ریسک بیشتری دارد؟
- آیا تعمیر این تجهیز اقتصادی است؟
- آیا باید استراتژی PM آن تغییر کند؟
- آیا زمان تعویض تجهیز فرا رسیده است؟
- کدام ماشینآلات بیشترین هزینه را ایجاد میکنند؟
به همین دلیل، APM در تعمیر و نگهداری فقط ثبت عملیات نیست؛ بلکه به تصمیمگیری درباره نحوه مدیریت دارایی کمک میکند.
تفاوت APM و CMMS چیست؟
این دو مفهوم بسیار نزدیک هستند و به همین دلیل بسیاری از کاربران هنگام جستجوی نرم افزار تعمیر و نگهداری، APM و CMMS را یکی در نظر میگیرند.
اما این دو دقیقاً یکسان نیستند.
CMMS چیست؟
CMMS مخفف:
Computerized Maintenance Management System
است.
تمرکز CMMS بیشتر روی اجرای عملیات تعمیر و نگهداری است.
برای مثال:
- ثبت تجهیزات
- ثبت درخواست تعمیر
- Work Order
- برنامه PM
- تخصیص تکنسین
- ثبت عملیات تعمیر
- مدیریت قطعات
- ثبت سوابق تعمیرات
- گزارش تعمیرات
- مدیریت سرویسهای دورهای
APM چیست؟
APM یا Asset Performance Management بیشتر روی تحلیل عملکرد، سلامت، قابلیت اطمینان و ریسک دارایی تمرکز دارد.
برای مثال:
- تحلیل عملکرد دارایی
- محاسبه شاخص سلامت
- تحلیل ریسک
- تحلیل خرابی
- شناسایی داراییهای پرریسک
- تحلیل قابلیت اطمینان
- پیشبینی خرابی
- بهینهسازی استراتژی تعمیرات
- تحلیل هزینه و عملکرد
بنابراین میتوان گفت:
CMMS = اجرای تعمیر و نگهداری
APM = هوشمندسازی تصمیمگیری درباره عملکرد و قابلیت اطمینان دارایی
این دو سیستم در بسیاری از معماریهای سازمانی مکمل یکدیگر هستند و خروجی تحلیل APM میتواند برای ایجاد یا اولویتبندی فعالیتهای تعمیراتی مورد استفاده قرار گیرد.
تفاوت APM، CMMS، EAM و ERP
برای سازمانهای بزرگ، درک تفاوت این چهار مفهوم بسیار مهم است.
| سیستم | تمرکز اصلی |
|---|---|
| CMMS | مدیریت عملیات تعمیر و نگهداری |
| APM | عملکرد، ریسک و قابلیت اطمینان دارایی |
| EAM | مدیریت چرخه عمر دارایی |
| ERP | مدیریت یکپارچه فرآیندهای سازمان |
در یک معماری کامل میتوان این لایهها را در کنار یکدیگر قرار داد.
به عنوان مثال:
APM
تحلیل میکند که یک تجهیز در معرض ریسک قرار دارد.
↓
فعالیت تعمیر یا PM را ایجاد و مدیریت میکند.
↓
انبار
قطعات موردنیاز را تأمین میکند.
↓
خرید
در صورت نیاز سفارش خرید ایجاد میکند.
↓
مالی
هزینه تعمیر را ثبت میکند.
↓
ERP
تمام این اطلاعات را در سطح سازمان یکپارچه میکند.
این همان جایی است که APM میتواند در یک ERP صنعتی مانند پرتو ERP ارزش بیشتری ایجاد کند.
APM در کارخانهها چه کاربردی دارد؟
کارخانهها از مهمترین محیطهای استفاده از APM هستند.
در یک کارخانه ممکن است صدها یا هزاران دارایی وجود داشته باشد:
- خطوط تولید
- موتورهای صنعتی
- پمپها
- کمپرسورها
- ژنراتورها
- تابلوهای برق
- تجهیزات انتقال مواد
- نوار نقاله
- سیستمهای سرمایشی
- سیستمهای تهویه
- تجهیزات بستهبندی
- تجهیزات فرآیندی
خرابی هرکدام از این تجهیزات میتواند باعث توقف بخشی از خط تولید شود.
بنابراین APM کارخانه میتواند به سازمان کمک کند داراییهای بحرانی را شناسایی کرده و منابع تعمیر و نگهداری را بر اساس اهمیت و ریسک آنها اولویتبندی کند.
تعمیرنگهداری در کارخانه ها؛ از PM تا APM
در تعمیرنگهداری در کارخانهها معمولاً سه مرحله مهم وجود دارد:
مرحله اول: تعمیرات واکنشی
دستگاه خراب میشود و سپس تعمیر میشود.
مرحله دوم: تعمیرات پیشگیرانه
بر اساس زمان یا کارکرد، سرویس و تعمیرات از قبل برنامهریزی میشوند.
مرحله سوم: تعمیرات مبتنی بر وضعیت و تحلیل عملکرد
وضعیت واقعی تجهیز بررسی شده و بر اساس داده و ریسک درباره تعمیر تصمیمگیری میشود.
APM در این مسیر نقش مهمی دارد.
به همین دلیل APM را میتوان یکی از ابزارهای حرکت سازمان از:
Reactive Maintenance
به:
Preventive Maintenance
و سپس:
Predictive / Condition-Based Maintenance
دانست.
APM برای تجهیزات ثابت
یکی از حوزههای بسیار مهم استفاده از APM، تعمیرنگهداری تجهیزات ثابت است.
تجهیزات ثابت معمولاً شامل مواردی مانند:
- پمپ
- کمپرسور
- موتور
- ژنراتور
- بویلر
- مخزن
- مبدل حرارتی
- خطوط تولید
- سیستمهای انتقال
- تجهیزات برق
- تجهیزات تأسیسات
هستند.
در این تجهیزات، اطلاعاتی مانند سوابق خرابی، تعمیرات، کارکرد، شرایط عملیاتی و در صورت وجود دادههای سنسوری میتواند برای ارزیابی سلامت تجهیز مورد استفاده قرار گیرد.
بنابراین نرم افزار APM تجهیزات ثابت میتواند یک لایه تحلیلی قدرتمند در کنار سیستم تعمیر و نگهداری ایجاد کند.
APM در صنایع غذایی و کارخانههای لبنی
صنایع غذایی و کارخانههای لبنی از جمله صنایعی هستند که توقف تجهیزات میتواند هزینه زیادی ایجاد کند.
در یک کارخانه لبنی ممکن است تجهیزات زیر اهمیت حیاتی داشته باشند:
- پاستوریزاتور
- مخازن
- پمپها
- کمپرسورها
- تجهیزات سرمایشی
- دستگاههای بستهبندی
- خطوط پرکن
- نوار نقاله
- تجهیزات شستوشو
- سیستمهای تأسیسات
خرابی یک تجهیز مهم میتواند باعث:
- توقف خط
- کاهش تولید
- افزایش ضایعات
- افزایش هزینه تعمیر
- تأخیر در تحویل
- کاهش بهرهوری
شود.
به همین دلیل استفاده از نرم افزار APM در کارخانههای صنایع غذایی و لبنی میتواند در کنار CMMS و ERP به مدیریت بهتر داراییهای حیاتی کمک کند.
APM در معدن چیست؟
معدن یکی از بهترین محیطها برای استفاده از Asset Performance Management است.
ماشینآلات معدنی معمولاً ارزش بالایی دارند و خرابی آنها میتواند هزینه زیادی به سازمان تحمیل کند.
تجهیزات یک معدن میتوانند شامل:
- کامیون معدنی
- لودر
- بیل مکانیکی
- بولدوزر
- گریدر
- دستگاه حفاری
- سنگشکن
- سرند
- نوار نقاله
- پمپ
- تجهیزات فرآوری
باشند.
APM معدن میتواند با تحلیل اطلاعات تجهیزات به مدیران کمک کند داراییهای پرریسک و پرهزینه را شناسایی کنند.
نرم افزار APM معدن و ارتباط آن با GPS
در معادن، بسیاری از داراییها متحرک هستند.
در اینجا ترکیب:
APM + CMMS + GPS + ERP
میتواند معماری بسیار قدرتمندی ایجاد کند.
برای مثال:
GPS اطلاعات کارکرد و موقعیت ماشین را فراهم میکند.
↓
سیستم تعمیر و نگهداری سوابق سرویس و خرابی را ثبت میکند.
↓
APM عملکرد و ریسک دارایی را تحلیل میکند.
↓
ERP هزینهها، قطعات، خرید و فرآیندهای سازمانی را مدیریت میکند.
در نتیجه مدیر معدن فقط نمیبیند که یک کامیون کجاست؛ بلکه میتواند وضعیت عملیاتی و تعمیراتی آن را نیز در کنار اطلاعات سازمانی مشاهده کند.
ارتباط APM و GPS چیست؟
APM فقط برای تجهیزات ثابت نیست.
برای داراییهای متحرک مانند:
- کامیون
- تریلی
- اتوبوس
- خودرو
- لودر
- ماشینآلات عمرانی
- ماشینآلات معدنی
میتوان اطلاعات GPS و کارکرد را به فرآیند مدیریت دارایی مرتبط کرد.
برای مثال:
GPS
مسافت = ۸۵۰۰ کیلومتر
↓
کارکرد خودرو ثبت شد.
↓
سرویس بعدی نزدیک است.
↓
APM
هزینه تعمیرات و عملکرد خودرو بررسی میشود.
↓
ERP
هزینهها و قطعات در فرآیندهای سازمانی ثبت میشوند.
به همین دلیل APM و GPS میتوانند در یک معماری یکپارچه، اطلاعات بسیار ارزشمندی ایجاد کنند.
سینک GPS و تعمیرنگهداری
یکی از قابلیتهای مهم برای ناوگان، ارتباط میان GPS و نرم افزار تعمیر و نگهداری است.
برای مثال میتوان سرویس خودرو را بر اساس:
- کیلومتر
- ساعت کار
- زمان
- نوع فعالیت
- شرایط بهرهبرداری
برنامهریزی کرد.
در این حالت، اطلاعات GPS میتواند بهصورت خودکار وارد فرآیند تعمیر و نگهداری شود.
این موضوع مخصوصاً برای:
- معادن
- شهرداریها
- شرکتهای حملونقل
- شرکتهای پیمانکاری
- شرکتهای عمرانی
- کارخانههای دارای ناوگان
اهمیت دارد.
APM برای شهرداریها
شهرداریها نیز مجموعه بزرگی از داراییها و ماشینآلات را مدیریت میکنند.
مانند:
- خودروهای حمل زباله
- ماشینآلات عمرانی
- خودروهای خدمات شهری
- ماشینآلات فضای سبز
- خودروهای آتشنشانی
- ماشینآلات برفروبی
- خودروهای حملونقل
در چنین محیطی، ترکیب نرم افزار مدیریت ناوگان، GPS، تعمیر و نگهداری و APM میتواند دید جامعتری نسبت به عملکرد ناوگان ایجاد کند.
شاخصهای مهم در نرم افزار APM
یکی از تفاوتهای APM با یک سیستم ساده ثبت تعمیرات، تمرکز آن بر شاخصها و تحلیل عملکرد است.
برخی شاخصهای مهم عبارتاند از:
MTBF
Mean Time Between Failures
میانگین زمان بین خرابیهای یک تجهیز.
افزایش MTBF معمولاً میتواند نشانه بهبود قابلیت اطمینان تجهیز باشد.
MTTR
Mean Time To Repair
میانگین زمان موردنیاز برای تعمیر تجهیز.
کاهش MTTR میتواند نشاندهنده بهبود سرعت واکنش و تعمیر باشد.
OEE
Overall Equipment Effectiveness
شاخصی برای ارزیابی اثربخشی کلی تجهیزات تولیدی که از مفاهیمی مانند دسترسپذیری، عملکرد و کیفیت تشکیل میشود.
Asset Health
یا سلامت دارایی که میتواند برای نمایش وضعیت کلی تجهیز مورد استفاده قرار گیرد.
Asset Criticality
بحرانی بودن دارایی و میزان اهمیت آن برای عملیات سازمان.
Maintenance Cost
هزینه تعمیر و نگهداری هر دارایی.
ترکیب این شاخصها میتواند تصویر بسیار بهتری از وضعیت تجهیزات در اختیار مدیر قرار دهد.
نرم افزار مدیریت دارایی چه کاری انجام میدهد؟
عبارت نرم افزار مدیریت دارایی یکی از کلمات کلیدی مهم در حوزه APM، EAM و ERP است.
مدیریت دارایی میتواند شامل:
- ثبت دارایی
- طبقهبندی دارایی
- محل استقرار
- وضعیت دارایی
- ارزش دارایی
- هزینه تعمیر
- سوابق خرابی
- سوابق نگهداری
- عملکرد
- ریسک
- طول عمر
- تصمیم برای تعمیر یا تعویض
باشد.
در سازمانهای بزرگ، مدیریت دارایی دیگر فقط یک لیست از تجهیزات نیست.
هدف، مدیریت کل چرخه ارزش دارایی است.
APM چگونه هزینه تعمیرات را کاهش میدهد؟
یکی از مهمترین دلایل استفاده از APM، کاهش هزینههای ناشی از خرابی و تصمیمگیری بهتر درباره تعمیرات است.
فرض کنید یک تجهیز در یک سال ۲۰ بار خراب شده و هزینه زیادی برای سازمان ایجاد کرده است.
اگر فقط تعداد تعمیرات را ثبت کنیم، اطلاعات محدودی داریم.
اما اگر اطلاعات زیر را کنار هم قرار دهیم:
- تعداد خرابی
- زمان توقف
- هزینه قطعات
- هزینه نیروی انسانی
- هزینه توقف تولید
- اهمیت تجهیز
- زمان بین خرابیها
- علت خرابی
میتوانیم بفهمیم آیا ادامه تعمیر این تجهیز منطقی است یا باید استراتژی دیگری برای آن تعریف شود.
این همان جایی است که APM و مدیریت هزینه دارایی به هم مرتبط میشوند.
APM و تعمیرات پیشگیرانه
APM قرار نیست جایگزین تعمیر و نگهداری شود.
بلکه میتواند به هوشمندتر شدن استراتژی تعمیرات کمک کند.
برای مثال ممکن است سیستم تعمیر و نگهداری برای یک تجهیز PM ماهانه تعریف کرده باشد.
اما پس از تحلیل اطلاعات مشخص شود که:
- تجهیز کمریسک است.
- خرابیهای آن بسیار محدود است.
- هزینه PM زیاد است.
در مقابل ممکن است تجهیز دیگری:
- بسیار بحرانی باشد.
- خرابیهای مکرر داشته باشد.
- هزینه توقف بالایی ایجاد کند.
در این حالت باید منابع تعمیراتی را با اولویت بیشتری روی تجهیز دوم قرار داد.
این رویکرد را میتوان به سمت Risk-Based Maintenance و نگهداری مبتنی بر ریسک توسعه داد.
آیا APM همان CMMS است؟
خیر.
CMMS عمدتاً برای مدیریت عملیات تعمیر و نگهداری استفاده میشود.
APM برای تحلیل عملکرد و قابلیت اطمینان دارایی و تصمیمگیری بهتر درباره آن طراحی شده است.
یک تشبیه ساده:
CMMS دست تعمیرات است.
APM مغز تحلیلی مدیریت دارایی است.
البته این مرزبندی در محصولات مختلف میتواند متفاوت باشد و برخی EAMها یا پلتفرمهای مدرن، قابلیتهای APM و CMMS را در یک محصول ترکیب میکنند.
آیا APM جایگزین ERP میشود؟
خیر.
APM جایگزین ERP نیست.
ERP وظیفه مدیریت فرآیندهای گسترده سازمان را بر عهده دارد.
برای مثال:
- مالی
- حسابداری
- خرید
- فروش
- انبار
- تولید
- منابع انسانی
- پروژه
- ناوگان
- تعمیر و نگهداری
APM بیشتر روی عملکرد و قابلیت اطمینان داراییها تمرکز دارد.
بنابراین اتصال APM به ERP میتواند بسیار ارزشمندتر از استفاده از APM بهعنوان یک سیستم کاملاً جداگانه باشد.
چرا APM در یک ERP صنعتی اهمیت بیشتری پیدا میکند؟
فرض کنید یک دستگاه تولیدی عملکرد نامناسبی دارد.
APM تشخیص میدهد که ریسک خرابی آن افزایش یافته است.
اما این اطلاعات بهتنهایی کافی نیست.
مدیر باید بداند:
- قطعه موردنیاز در انبار وجود دارد؟
- قیمت قطعه چقدر است؟
- تأمینکننده آن چه کسی است؟
- تعمیر چقدر هزینه دارد؟
- دستگاه چقدر برای تولید اهمیت دارد؟
- هزینه توقف تولید چقدر است؟
- آیا تعمیر بهتر است یا تعویض؟
- بودجه تعمیر وجود دارد؟
این اطلاعات در یک سیستم ERP قابل مدیریت است.
بنابراین:
میتواند زنجیره تصمیمگیری تا اجرای عملیات را کاملتر کند.
نرم افزار APM برای چه شرکتهایی مناسب است؟
APM بیشتر برای سازمانهایی ارزش دارد که تعداد زیادی دارایی یا تجهیزات مهم دارند.
از جمله:
کارخانهها
- کارخانههای تولیدی
- صنایع غذایی
- کارخانههای لبنی
- صنایع دارویی
- صنایع شیمیایی
- صنایع فولادی
- صنایع معدنی
- کارخانههای بستهبندی
معادن
- معادن روباز
- معادن سنگ
- معادن فلزی
- کارخانههای فرآوری
- شرکتهای معدنی
ناوگان
- شرکتهای حملونقل
- شرکتهای لجستیک
- شرکتهای پیمانکاری
- شرکتهای عمرانی
شهرداریها
- ناوگان خدمات شهری
- ماشینآلات عمرانی
- خودروهای خدماتی
- ماشینآلات فضای سبز
سایر صنایع
- نیروگاهها
- صنایع نفت و گاز
- صنایع پتروشیمی
- شرکتهای آب و فاضلاب
- صنایع تولید انرژی
- زیرساختهای شهری
نرم افزار APM در ایران چه اهمیتی دارد؟
در ایران بسیاری از سازمانها دارای تعداد زیادی دارایی فیزیکی هستند اما اطلاعات داراییها در سیستمهای مختلف نگهداری میشود.
ممکن است:
- GPS در یک سیستم باشد.
- تعمیرات در نرم افزار دیگری باشد.
- انبار جدا باشد.
- اطلاعات مالی در ERP باشد.
- اطلاعات تولید در سیستم دیگری قرار داشته باشد.
نتیجه این وضعیت، ایجاد جزیرههای اطلاعاتی است.
یک راهکار APM یا معماری APM + CMMS + ERP + GPS میتواند این اطلاعات را به یکدیگر نزدیک کند.
برای بازار ایران، این موضوع بهخصوص برای کارخانهها، معادن، شهرداریها، شرکتهای حملونقل و سازمانهای دارای ماشینآلات متعدد اهمیت دارد.
نرم افزار APM رایگان؛ آیا گزینه مناسبی است؟
یکی از عبارتهایی که کاربران در اینترنت جستجو میکنند:
نرم افزار APM رایگان
یا:
APM رایگان
است.
نسخههای رایگان یا آزمایشی میتوانند برای آشنایی با مفاهیم مدیریت دارایی و بررسی اولیه نرم افزار مناسب باشند.
اما در سازمانهای صنعتی معمولاً موضوعاتی مانند:
- تعداد زیاد تجهیزات
- چندکاربره بودن
- سطح دسترسی
- مدیریت قطعات
- PM
- Work Order
- گزارشهای مدیریتی
- اتصال به ERP
- اتصال به GPS
- اطلاعات تاریخی
- امنیت
- پشتیبانگیری
- یکپارچهسازی
اهمیت زیادی پیدا میکنند.
به همین دلیل هنگام انتخاب نرم افزار APM نباید فقط به رایگان بودن آن توجه کرد؛ بلکه باید هزینه واقعی مالکیت، قابلیت توسعه، یکپارچگی و تناسب با فرآیندهای سازمان را بررسی کرد.
نرم افزار APM پرتو چیست؟
نرم افزار APM پرتو با رویکرد مدیریت هوشمند داراییها میتواند در کنار فرآیندهای ERP، تعمیر و نگهداری، مدیریت ناوگان و GPS قرار گیرد.
هدف چنین معماریای این است که اطلاعات دارایی از یک رکورد ساده تجهیزات به یک منبع تصمیمگیری مدیریتی تبدیل شود.
در این ساختار میتوان اطلاعاتی مانند:
- مشخصات دارایی
- محل دارایی
- وضعیت تجهیز
- سوابق تعمیرات
- برنامه PM
- Work Order
- قطعات
- هزینهها
- کارکرد
- اطلاعات ناوگان
- GPS
- شاخصهای عملکردی
- گزارشهای مدیریتی
را در یک ساختار یکپارچه مدیریت کرد.
معماری پیشنهادی APM پرتو
یک معماری یکپارچه میتواند به شکل زیر باشد:
داراییها و تجهیزات
↓
↓
↓
دادههای عملکردی
↓
تحلیل APM
↓
تشخیص ریسک و اولویت دارایی
↓
ایجاد یا اولویتبندی فعالیت تعمیراتی
↓
انبار و قطعات
↓
خرید
↓
مالی
↓
این مدل باعث میشود اطلاعات یک تجهیز از زمان ثبت تا تعمیر، مصرف قطعه، هزینه و تحلیل عملکرد در یک زنجیره اطلاعاتی قرار بگیرد.
APM چگونه به سایر ماژولهای ERP متصل میشود؟
یکی از نقاط قوت استفاده از APM در کنار ERP، امکان اتصال اطلاعات دارایی به سایر بخشهای سازمان است.
APM + تعمیر و نگهداری
برای تحلیل وضعیت و سابقه تعمیرات.
APM + GPS
برای داراییها و ماشینآلات متحرک.
APM + ناوگان
برای مدیریت عملکرد خودروها و ماشینآلات.
APM + انبار
برای تحلیل مصرف قطعات و هزینه نگهداری.
APM + خرید
برای مدیریت تأمین قطعات و تجهیزات.
APM + مالی
برای تحلیل هزینه واقعی دارایی.
APM + تولید
برای بررسی اثر خرابی تجهیزات بر تولید.
این ارتباطات یکی از دلایل اصلی استفاده از معماری ERP یکپارچه است.
از CMMS به APM؛ مسیر بلوغ تعمیر و نگهداری
سازمانی که هنوز تعمیرات خود را بهصورت دستی مدیریت میکند، بهتر است ابتدا فرآیندهای پایه خود را دیجیتال کند.
مسیر منطقی میتواند چنین باشد:
مرحله ۱
ثبت دیجیتال تجهیزات
مرحله ۲
ایجاد CMMS
مرحله ۳
مدیریت PM و Work Order
مرحله ۴
ثبت دقیق خرابی و سوابق تعمیر
مرحله ۵
محاسبه MTBF و MTTR
مرحله ۶
اتصال GPS و دادههای عملیاتی
مرحله ۷
تحلیل عملکرد دارایی
مرحله ۸
مدیریت ریسک و اولویتبندی
مرحله ۹
پیشبینی خرابی
مرحله ۱۰
APM هوشمند و تصمیمگیری مبتنی بر داده
به همین دلیل APM معمولاً زمانی بیشترین ارزش را ایجاد میکند که سازمان از نظر ثبت داده و اجرای فرآیندهای تعمیر و نگهداری به بلوغ مناسبی رسیده باشد.
آینده APM؛ هوش مصنوعی و تعمیرات پیشبینانه
آینده APM به سمت استفاده بیشتر از:
- هوش مصنوعی
- Machine Learning
- تحلیل داده
- Predictive Analytics
- Condition Monitoring
- Risk Analysis
- Anomaly Detection
- Remaining Useful Life
- Digital Twin
حرکت میکند.
در این مدل، سیستم فقط گزارش نمیدهد که یک تجهیز خراب شده است.
بلکه هدف این است که سیستم بتواند الگوهای غیرعادی را شناسایی کرده و به مدیر هشدار دهد که عملکرد یک دارایی از وضعیت معمول خود فاصله گرفته است.
در صورت وجود داده کافی و باکیفیت، مدلهای تحلیلی میتوانند برای تشخیص ناهنجاری، پیشبینی خرابی و برآورد عمر مفید باقیمانده مورد استفاده قرار گیرند.
مزایای استفاده از نرم افزار APM
مهمترین مزایای APM عبارتاند از:
- کاهش توقفات غیرمنتظره
- افزایش قابلیت اطمینان تجهیزات
- افزایش عمر دارایی
- کاهش هزینه تعمیرات
- شناسایی تجهیزات پرریسک
- اولویتبندی فعالیتهای تعمیراتی
- بهبود برنامه PM
- تحلیل عملکرد تجهیزات
- مدیریت بهتر داراییهای بحرانی
- تصمیمگیری مبتنی بر داده
- کاهش تعمیرات واکنشی
- بهبود بهرهوری تجهیزات
- افزایش دید مدیریتی
- ارتباط بهتر تعمیرات با ERP
- اتصال اطلاعات GPS و ناوگان
- تحلیل هزینه چرخه عمر دارایی
هدف نهایی APM فقط «تعمیر کمتر» نیست؛ بلکه افزایش ارزش حاصل از داراییها و کاهش ریسک عملیاتی است.
APM چه مشکلی را برای مدیر کارخانه حل میکند؟
مدیر کارخانه معمولاً نمیخواهد فقط بداند چند تعمیر در ماه انجام شده است.
او میخواهد بداند:
کدام تجهیزات بیشترین ریسک را برای تولید دارند؟
کدام تجهیزات بیشترین هزینه را ایجاد میکنند؟
کدام ماشینآلات بیشترین توقف را دارند؟
کدام داراییها باید تعمیر شوند؟
کدام داراییها باید تعویض شوند؟
کدام تجهیزات بحرانیتر هستند؟
APM تلاش میکند پاسخ این سؤالات را با استفاده از دادههای دارایی و عملکرد ارائه کند.
APM چه مشکلی را برای مدیر معدن حل میکند؟
در معدن، مدیر علاوه بر تعمیرات باید عملکرد ماشینآلات را نیز کنترل کند.
برای مثال:
- کامیون شماره ۱۰ چند ساعت کار کرده؟
- چند بار خراب شده؟
- هزینه تعمیرات آن چقدر بوده؟
- چه مقدار قطعه مصرف کرده؟
- آخرین سرویس آن چه زمانی بوده؟
- موقعیت فعلی آن کجاست؟
- آیا نسبت به سایر کامیونها عملکرد مناسبی دارد؟
- کدام ماشین بیشترین هزینه را به سازمان تحمیل میکند؟
ترکیب APM + GPS + CMMS + ERP میتواند پاسخ این سؤالات را در یک معماری یکپارچه فراهم کند.
APM فقط یک داشبورد نیست
یکی از اشتباهات رایج این است که APM را فقط یک داشبورد مدیریتی با چند نمودار در نظر بگیریم.
داشبورد تنها لایه نمایش اطلاعات است.
ارزش واقعی APM در پشت داشبورد قرار دارد:
داده → تحلیل → شاخص → ریسک → اولویت → تصمیم → اقدام → نتیجه
اگر سیستم فقط نمودار نمایش دهد اما نتواند به فرآیند واقعی تعمیر و نگهداری متصل شود، بخش مهمی از ارزش APM از بین میرود.
به همین دلیل یک APM حرفهای باید در معماری سازمانی با سیستمهای عملیاتی مانند CMMS، EAM، ERP، GPS و سایر منابع داده ارتباط داشته باشد.
جمعبندی؛ APM نسل جدید مدیریت تعمیر و نگهداری
تعمیر و نگهداری در حال حرکت از یک فرآیند صرفاً عملیاتی به یک فرآیند دادهمحور و هوشمند است.
در گذشته سؤال اصلی این بود:
چه چیزی خراب شده است؟
در سیستمهای مدرنتر سؤال تبدیل میشود به:
چه چیزی احتمالاً خراب خواهد شد؟
و در سطح بالاتر:
کدام دارایی بیشترین ریسک و هزینه را برای سازمان دارد و بهترین تصمیم درباره آن چیست؟
این همان حوزهای است که Asset Performance Management یا APM وارد آن میشود.
برای کارخانهها، معادن، صنایع غذایی و لبنی، شهرداریها، شرکتهای حملونقل، شرکتهای پیمانکاری و سایر سازمانهای داراییمحور، ترکیب:
APM + CMMS + ERP + GPS + مدیریت ناوگان
میتواند یک معماری قدرتمند برای مدیریت داراییها ایجاد کند.
در این معماری، CMMS عملیات تعمیر و نگهداری را مدیریت میکند، GPS اطلاعات ناوگان و داراییهای متحرک را فراهم میکند، ERP فرآیندهای سازمانی مانند مالی، خرید، انبار و تولید را به یکدیگر متصل میکند و APM لایه تحلیل عملکرد، ریسک و قابلیت اطمینان دارایی را ایجاد میکند.
پرتو ERP با رویکرد یکپارچه سازمانی میتواند بستری برای اتصال مدیریت دارایی، تعمیر و نگهداری، ناوگان، GPS و سایر فرآیندهای ERP ایجاد کند؛ رویکردی که برای سازمانهایی با تعداد زیاد تجهیزات، ماشینآلات و داراییهای فیزیکی اهمیت ویژهای دارد.
